1. Inleiding
Ethercentrum vzw is een erkende Vlaamse jeugdorganisatie, actief binnen de categorie Informatie en Participatie. Via de werking van Numa brengt Ethercentrum jongeren samen die hun aandacht en hun verhaal terugwinnen: als lid van de jongerenredactie, als deelnemer aan een Attention workshop, of als content creator, podcaster of changemaker. Numa wil niet enkel een plek bieden waar jongeren hun stem kunnen vinden, maar ook een veilige ruimte garanderen waarin respect, gelijkwaardigheid en welzijn centraal staan.
Dit integriteitsbeleid is opgesteld in lijn met het Jeugddecreet van 2023 en is afgestemd op de werking van Numa. Het is gericht op preventie, educatie, actie en zorg, en wordt gedragen door iedereen die meewerkt: bestuur, coaches, vrijwilligers en de jongeren zelf. Ethercentrum werkt met vrijwilligers en freelancers, momenteel een 10 à 20-tal; dit beleid is daarop afgestemd. Het legt vast wat nodig en verplicht is, en houdt de rest haalbaar.
2. Doelstelling van het beleid
Het integriteitsbeleid van Numa heeft als doel een veilige, inclusieve en integere omgeving te creëren voor iedereen die deelneemt aan, betrokken is bij of werkt binnen de werking. De concrete doelstellingen zijn:
- de fysieke, psychologische, seksuele en digitale integriteit van jongeren en medewerkers waarborgen;
- preventieve maatregelen nemen om integriteitsschendingen te voorkomen;
- een heldere en toegankelijke meldprocedure voorzien bij incidenten;
- wie te maken krijgt met grensoverschrijdend gedrag ondersteunen en begeleiden;
- aansluiten bij de leefwereld van jongeren, online en offline.
Het beleid geldt niet enkel binnen de interne werking, maar ook bij publieke activiteiten zoals workshops, contentproductie, coachingstrajecten en events.
3. Specifieke aandachtspunten binnen Numa
3.1 Online gedrag en communicatie
Online gedrag speelt een grote rol in onze werking. Jongeren communiceren via sociale media, gesloten chatgroepen, livestreams en publicatiekanalen. Die digitale context verhoogt de kans op misverstanden, grensoverschrijdend gedrag of ongepaste verspreiding van content.
We moedigen jongeren aan om elkaar feedback te geven op hun werk, maar op een constructieve en niet-kwetsende manier. Groepschats, commentaar secties en directe berichten zijn geen vrije zones: ook daar geldt dit beleid. Er is geen tolerantie voor cyberpesten, doxxing, online intimidatie, identiteitsfraude of het ongewenst verspreiden van beeldmateriaal.
3.2 Jongeren die hun verhaal en aandacht publiek maken
Numa vraagt jongeren om iets persoonlijks te delen: hun aandacht, hun gewoontes, soms hun verhaal over moeilijk bespreekbare thema's. Dat is waardevol, en het is kwetsbaar. We maken hier een onderscheid tussen scherpe, kritische expressie en kwetsend gedrag: er is ruimte voor debat en voor randjes, maar altijd binnen een sfeer van gelijkwaardigheid en respect. Jongeren worden begeleid om na te denken over de impact van wat ze delen, en weten dat toestemming voor publicatie op elk moment kan worden ingetrokken.
3.3 Coaching en begeleiding
Numa organiseert trajecten waarin jongeren individueel of in kleine groep begeleid worden door een coach of redacteur, vaak in een vertrouwelijke setting. Hierin is het essentieel dat duidelijke grenzen bewaakt worden. Coaches bewaren professionele afstand, ook via privé kanalen en sociale media, en zijn alert voor signalen van grensoverschrijdend gedrag. Jongeren weten bij wie ze terechtkunnen als een situatie niet veilig aanvoelt.
4. Preventieve maatregelen
4.1 Vorming en educatie
Numa organiseert workshops en belevingsmomenten rond thema's als aandacht, online storytelling, kritisch burgerschap en de grenzen van content. Integriteit is daarbij een terugkerend gespreksonderwerp, niet een apart ‘afvink moment’: het hoort bij hoe we samenwerken aan zelfbewustzijn, verantwoordelijkheidszin en respect voor elkaar in een creatieve context.
4.2 Onboarding en gedragscode
Nieuwe leden, coaches en vrijwilligers krijgen bij de start van hun traject een korte toelichting bij dit beleid. Er is een gedragscode die elke deelnemer onderschrijft, met heldere afspraken over respectvolle communicatie, grenzen in persoonlijke relaties binnen de organisatie, gebruik van beeldmateriaal van anderen, en veilig en inclusief taalgebruik.
4.3 Fysieke en digitale setting
Zowel bij offline events als bij digitale samenkomsten maken we afspraken over gedrag, privacy en aanspreekcultuur. Wie een activiteit organiseert, zorgt voor een duidelijk aanspreekpunt ter plaatse, eenvoudige huisregels, en de mogelijkheid om grensoverschrijdend gedrag te melden.
5. Meldpunt en reactieve aanpak
5.1 Aanspreekpunt integriteit (API)
Numa heeft een aanspreekpunt integriteit aangeduid, intern en extern bekendgemaakt: Arieke Blancke, vrijwilliger bij Ethercentrum vzw, bereikbaar via integriteit@protonmail.com.
Het aanspreekpunt is onafhankelijk in zijn of haar rol en:
- luistert naar meldingen van grensoverschrijdend gedrag;
- schat de situatie in en tekent een aanpak uit;
- verwijst door naar externe instanties enkel in samenspraak met de melder;
- registreert incidenten, op een discrete en beperkte manier;
- adviseert het bestuur over bijsturing van het beleid waar nodig.
Onafhankelijk, ook technisch. Het meld-adres van het aanspreekpunt staat bewust los van de eigen mailomgeving van Ethercentrum vzw en Numa. Bestuursleden met beheerdersrechten over die omgeving hebben geen toegang tot dit adres. Zo blijft een melding ook vertrouwelijk wanneer ze een bestuurslid of coördinator betreft.
- Wachtwoordbeheer. Enkel het aanspreekpunt zelf kent het wachtwoord van dit account. Het wordt met niemand anders gedeeld, ook niet met het bestuur.
- Back-up bij afwezigheid. Is er tijdelijk een tweede contactpersoon nodig, dan krijgt die een eigen, aparte toegang. Er wordt nooit één wachtwoord met een tweede persoon gedeeld.
- Overdracht bij wissel van aanspreekpunt. Treedt een nieuwe API aan, dan wordt een nieuw, onafhankelijk account aangemaakt. Het oude account wordt overgedragen of afgesloten. Een wachtwoord wordt nooit doorgegeven via een kanaal dat door anderen kan worden meegelezen.
5.2 Meldprocedure
Wie getuige is van of betrokken raakt bij een integriteitsschending, kan dit vertrouwelijk melden. De procedure verloopt als volgt:
- melding bij het aanspreekpunt, via mail of in een gesprek;
- een eerste verkennend gesprek, in principe binnen 5 werkdagen;
- interne opvolging, of doorverwijzing naar gespecialiseerde partners zoals 1712, Child Focus of het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling;
- indien nodig overleg met het bestuur, of juridische stappen;
- een korte rapportage en evaluatie van het incident.
5.3 Nazorg
Numa engageert zich om na elk incident de nodige zorg te bieden aan wie betrokken was. Dit kan bestaan uit een individueel gesprek, doorverwijzing naar hulpverlening, een tijdelijke aanpassing van de werking, of een herstelgericht overleg.
6. Evaluatie en bijsturing
Dit integriteitsbeleid is een levend document dat minstens jaarlijks wordt geëvalueerd: in overleg met het aanspreekpunt, op de algemene vergadering van de vzw, en op basis van feedback van deelnemers, coaches en vrijwilligers. We sturen bij op basis van wat we leren.
7. Communicatie en zichtbaarheid
Dit beleid wordt actief gedeeld via diverse kanalen:
- de website
- bij inschrijving van nieuwe leden en vrijwilligers
- tijdens onboarding
- op de interne kanalen van de werking.
Iedereen weet wie het aanspreekpunt integriteit is en hoe die te bereiken.